Przegląd

Program Literacki (ang. „Story Grammar”™) realizuje określony zestaw procedur (modelowanie wizualno-przestrzenne), które mają pomóc małym dzieciom w rozwinięciu zamiłowania do słuchania bajek, poznanie ich języka oraz dogłębne zrozumienie struktury bajki.

Dlaczego te umiejętności są ważne?

Wszystkie małe dzieci lubią słuchać bajek, ale czy rzeczywiście je rozumieją? Czy też reagują po prostu na to, że osoba dorosła czyta im lub opowiada bajkę? Czasami czytamy coś interesującego, co jest niezrozumiałe dla dzieci. Musimy mieć pewność, że dzieci są w stanie zrozumieć opowieść. Jeżeli opowiadamy im bajki, rozumienie pojawia się stopniowo. Ale czy istnieje możliwość przyspieszenia tego procesu? Zobaczmy sami!

Jak działa ten program

Nauczenie się, jak opowiadać bajkę, to proces stopniowy. Jak można go ułatwić? Zaczynamy od głębokiego emocjonalnego zaangażowania dzieci w historię, aby sprawić by dobrze zrozumiały fabułę bajki. Gdy dzieci słuchają opowiadania, rozwijamy ich uwagę skupioną. Ale skąd możemy być pewni, że dzieci nas słuchają? Może się nam wydawać, że słuchają, ale jak możemy mieć pewność, że nie mylą o czymś innym? A może faktycznie słuchają bajki, ale czy jesteśmy pewni, że są  w stanie określić kluczowe wydarzenia bajki?

Esencją odtwarzania, opowiadania bajki jest umiejętność pamiętania o jej strukturze; w bajkach często wydarzenia powtarzają taką samą konstrukcję.

Następnie wykorzystujemy bardzo skuteczny proces, nazywany modelowaniem wizualno-przestrzennym, który pomaga małym dzieciom w zrozumieniu zawartości i kolejności wydarzeń w opowiadaniu (działania) oraz określeniu relacji pomiędzy postaciami. W modelowaniu wizualnym zastępujemy jedną grupę przedmiotów (bajkowych bohaterów i przedmioty) inną grupą przedmiotów (namacalnymi formami geometryczne) i pomagamy dzieciom stworzyć mentalne powiązanie pomiędzy przedmiotami prawdziwymi a formami geometrycznymi. Pozwala to dzieciom trzymać w rękach przedmioty i postaci, które pojawiają się w opowiadaniu – przedmioty, które w istocie są wyobrażone i nieuchwytne.

Modelowanie wizualno-przestrzenne jest procesem złożonym, ponieważ dzieci wykorzystują sekwencje przestrzenne do oznaczania kolejności wydarzeń w czasie. Ćwiczenie to ma szczególną wartość w rozwijaniu umiejętności myślenia abstrakcyjnego. Pomaga ono w analizowaniu podstawowych wydarzeń w opowiadaniu. Dzieci tworzą modele wizualne opowiadania i następnie korzystają z nich do przypomnienia sobie opowiadania i odtworzenia bajki możliwie samodzielnie.

Dajemy dzieciom praktyczne, namacalne wsparcie w rozwijaniu kontroli ich uwagi i myślenia. Tym samym dostarczamy im specjalny materiał – „zewnętrznych pośredników”, którzy pomogą małym dzieciom zatrzymać w pamięci strukturę opowiadania.

Wybieranie i pokazywanie figur zastępczych pomaga dzieciom w skupieniu i utrzymaniu uwagi. Poruszanie przedmiotami pozwala im na odgrywanie najważniejszych wydarzeń z bajki. Tacy „zewnętrzni pośrednicy” pomagają dzieciom skupić się oraz zapamiętać ważne cechy i kluczowe wydarzenia, zamiast takich, które rzucają się w oczy oraz pomagają im w organizowaniu swojej uwagi i czynności umysłowych.

Korzyści płynące z tego programu

Małym dzieciom największą trudność sprawia zapamiętanie struktury opowiadania. Model wizualny to plan odtworzenia bajki. Jeśli dziecko zna strukturę bajki, staje się ono bardzo aktywne podczas opowiadania. Celem nauczyciela jest wspieranie dzieci w odtwarzaniu modeli wizualnych stworzonych przez nauczyciela i następnie, stopniowe umożliwienie dzieciom stworzenia ich własnych modeli wizualnych.